Guzki polimetaliczne, które są celem planów górnictwa głębinowego, okazały się domem dla mikroskopijnych zwierząt. Jak wynika z badania opublikowanego w „Scientific Reports”, w ich szczelinach żyje wyjątkowa społeczność, wyraźnie odmienna od tej z otaczającego dna. Ponieważ guzki powstają miliony lat, ich wydobycie oznaczałoby trwałą utratę tego siedliska.

Twarde „wyspy” na miękkim dnie

Guzki polimetaliczne to ciemne bryłki tlenków żelaza i manganu, wielkości pięści. Leżą na głębokości od 4 do 6 tysięcy metrów i rosną niewiarygodnie wolno, czasem zaledwie o kilka milimetrów na milion lat. Na dnie złożonym głównie z miękkiego mułu są rzadkim twardym podłożem.

Międzynarodowy zespół badaczy z ośrodka MARUM przy Uniwersytecie w Bremie oraz holenderskiego instytutu NIOZ sprawdził, kto zamieszkuje wnętrze takich guzków. Próbki pobrano w strefie Clarion-Clipperton na środkowym Pacyfiku, używając próbników skrzynkowych i zdalnie sterowanych robotów. W laboratorium guzki ostrożnie rozcinano, by wydobyć organizmy ze szczelin i porów. Jak wyjaśnia Tanja Stratmann, pęknięcia są dość duże, by mogły się w nich schronić zwierzęta mniejsze niż milimetr.

Co znaleziono w środku

Analizą objęto 244 guzki. Naukowcy naliczyli w nich łącznie 4139 osobników, średnio 17 na jeden guzek. W jednym znaleziono aż 245 zwierząt.

W guzkach żyje mniej zwierząt niż w osadzie wokół nich. W przypadku nicieni to około 10% liczebności z osadu, a widłonogów, czyli drobnych skorupiaków, około 25%. Kluczowa jest jednak różnica w składzie gatunkowym. Analizy genetyczne pokazały, że zespoły z guzków są do siebie bardzo podobne nawet na dystansie do tysiąca kilometrów, a jednocześnie wyraźnie różnią się od fauny z osadu. Przykładem jest jednokomórkowy organizm Thurammina sp. 1, szczególnie częsty w guzkach i najwyraźniej dobrze przystosowany do ich osłoniętych zakamarków.

Dlaczego to ważne dla planów wydobycia

Guzki zawierają m.in. nikiel, kobalt i miedź, dlatego od lat interesuje się nimi przemysł. Autorzy badania zwracają uwagę, że po usunięciu guzków nie byłoby czym ich zastąpić, a odtworzenie siedliska zajęłoby miliony lat. Sabine Gollner podsumowuje:

• „Nasze wyniki wskazują, że komercyjne wydobycie może doprowadzić do nieodwracalnej utraty nieopisanej i unikatowej bioróżnorodności związanej z guzkami.”

Otwarte pozostaje pytanie, czy zniknięcie lokalnych zespołów oznaczałoby wyginięcie gatunków w skali globalnej, czy też mogłyby one przetrwać w innych miejscach. Stratmann bierze właśnie udział w kolejnej wyprawie do strefy Clarion-Clipperton, by lepiej poznać ekosystem guzków. Wyniki mają znaczenie przy planowaniu obszarów chronionych i ocenie wpływu projektów górniczych na środowisko.

Co to oznacza w praktyce i dla Polski

Na co dzień nie odczujemy tego bezpośrednio, bo wydobycie z dna głębokich oceanów nie jest dziś prowadzone na skalę komercyjną. O dostępie do dna w wodach międzynarodowych decydują ustalenia na poziomie międzynarodowym, a zasady ewentualnej eksploatacji pozostają przedmiotem negocjacji. Badania takie jak to dostarczają argumentów do tej dyskusji.

Temat ma też wymiar gospodarczy, bo metale z guzków, takie jak nikiel, kobalt czy miedź, są potrzebne m.in. do produkcji baterii i elektroniki, co interesuje również europejski przemysł. Polska jest powiązana z tym obszarem także instytucjonalnie: należy do międzynarodowej organizacji prowadzącej prace badawcze w strefie Clarion-Clipperton. Wnioski z nowych badań mogą więc wpływać na to, jak ostrożnie i na jakich warunkach rozważane będą takie przedsięwzięcia.

Źródło: Phys.org – „Deep-sea mining could destroy unique habitats hidden inside metal-rich nodules”